یک مقام بلندپایه جمهوری اسلامی روز شنبه به رویترز گفت که ایران و کشورهای خلیج فارس روز دوشنبه در عمان درباره مسائل منطقهای، از جمله وضعیت تنگه هرمز، گفتوگو خواهند کرد. او در عین حال گفت که انتظار نمیرود این نشست به توافقی درباره تنگه هرمز منجر شود.
جمهوری اسلامی ماههاست با عمان، که کنترول ساحل مقابل تنگه هرمز را در اختیار دارد، درباره تعیین چارچوب عبور و مرور و حملونقل دریایی از این آبراه مذاکره میکند.
عمان میگوید کشورهای عربی از این مذاکرات حمایت کردهاند.
تهران روز جمعه اعلام کرد که در نشستی با کشورهای حاشیه خلیج فارس در عمان شرکت خواهد کرد. عمان تاکنون بهگونه رسمی درباره این نشست اظهار نظر نکرده و دیگر کشورهای منطقه نیز موضع خود را در این مورد اعلام نکردهاند.
یک مقام ایرانی به رویترز گفت که نشست روز دوشنبه به ابتکار عمان برگزار میشود و علاوه بر تنگه هرمز، مسائل منطقهای نیز در آن بررسی خواهد شد.
این مقام افزود که ایران همچنان خواهان توافقی است که بر اساس آن بتواند از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز هزینه دریافت کند؛ اما عمان با این درخواست مخالفت کرده است.
پیش از حمله امریکا و اسرائیل به ایران در ماه فبروری، حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت از تنگه هرمز عبور میکرد.
بهای جهانی نفت نیز در هفته گذشته بهشدت افزایش یافته است.
طالبان در سالهای اخیر بارها تأکید کردهاند که خاک افغانستان را برای حملات علیه کشورهای دیگر اجازه نمیدهند و فصل جنگ را پایانیافته میدانند. سکوت امسال میتواند تلاشی برای اجتناب از زنده کردن خاطرات منفی و تمرکز بر مذاکرات اقتصادی و سیاسی با کشورهای منطقه و غرب باشد.
واکنش القاعده
القاعده اما رویکردی کاملاً متفاوت داشت. شاخه رسانهای این گروه، السحاب، یک روز پیش از سالگرد، ویدیویی ۵۲ دقیقهای با عنوان «یکچهارم قرن از ۱۱ سپتامبر» منتشر کرد.
این ویدئو حملات را ستایش کرده و شامل ظاهر نادر حمزه بنلادن، پسر اسامه بنلادن، است. القاعده در این تولید رسانهای، حملات را نقطه عطفی در تغییر موازنه قدرت جهانی توصیف کرده است.
در سالهای گذشته، طالبان معمولاً در سالگرد ۱۱ سپتامبر موضع میگرفتند. پارسال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی ارشد طالبان، بیانیهای صادر کرد و اعلام داشت که حملات هیچ ارتباطی با افغانستان و افغانها نداشته، خارج از مرزهای کشور طراحی شده و امریکا از آن به عنوان بهانهای برای اشغال افغانستان استفاده کرده است. در سالهای اولیه پس از بازگشت به قدرت نیز، مقامات طالبان بارها مسئولیت را رد کرده و بر محکومیت حملات به غیرنظامیان تأکید میکردند.
ایالات متحده امریکا
در امریکا، مراسم یادبود قربانیان حملات یازدهم سپتامبر با حضور مقامات ارشد برگزار شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در مراسم پنتاگون شرکت کرد و گفت: «ما هرگز، هرگز فراموش نمیکنیم. به همین دلیل است که امروز میجنگیم.»
او حملات را به تهدیدات جاری از جمله جنگ با ایران پیوند زد. معاون رئیسجمهور و چهار رئیسجمهور سابق امریکا (جورج دبلیو بوش، باراک اوباما، بیل کلینتون و جو بایدن) در مراسم نیویارک حضور یافتند. شورای امنیت سازمان ملل نیز جلسهای برگزار کرد که در آن نماینده امریکا بر شکار بنلادن و رهبران دیگر گروههای تروریستی تأکید کرد.
شورای امنیت
شورای امنیت نشستی با موضوع «تهدیدات علیه صلح و امنیت بینالمللی ناشی از اقدامات تروریستی» برگزار کرد. این جلسه همزمان با سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر برگزار شد و اعضای شورا به احترام قربانیان یک دقیقه سکوت کردند. شورای امنیت برای اولین بار در پنج سال گذشته یک بیانیه ریاستی در مورد مبارزه با تروریسم تصویب کرد. در این بیانیه بر محکومیت قاطع حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ تکرار شده است. همچنین تأکید شد که تروریسم نباید به هیچ دین، ملیت، تمدن یا گروهی نسبت داده شود. علاوه بر آن در بیانیه از تشدید، پیچیدهتر شدن و تغییر ماهیت حملات تروریستی نگرانی شدید ابراز شد و به استفاده فزاینده تروریستها از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی، پهپادها، اینترنت و سیستمهای رمزگذاریشده اشاره شد.
مخالفان طالبان
نیروهای مخالف طالبان از این مناسبت برای ارسال پیام استفاده کردند. سمیع سادات، رهبر جبهه متحد افغانستان، از جامعه بینالمللی خواست از مقاومت علیه طالبان و دیگر گروههای تروریستی حمایت کند. او گفت افغانها ۲۰ سال در کنار نیروهای امریکایی با تروریسم جنگیدهاند. سادات گفت نیروهایش نیازی به سربازان خارجی ندارند اما به حمایت بینالمللی نیازمندند. جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود نیز بر ادامه مبارزه علیه طالبان تأکید کرد.
سکوت طالبان در حالی رخ داده که گزارشهای سازمان ملل و رسانههای غربی همچنان از حضور القاعده و دیگر گروههای مسلح در افغانستان سخن میگویند؛ موضوعی که نگرانیها درباره احتمال تبدیل دوباره این کشور به پایگاه تروریسم جهانی را زنده نگه داشته است.
محب مدیرعامل شرکت «مارلان اسپیس» و مدیرعامل شرکت «اوربیتورکس» است؛ دو شرکت مستقر در امارات که در حوزه فناوری فضایی و ساخت و بهرهبرداری از ماهوارهها فعالیت میکنند.
مارلان اسپیس و شرکت «لافت اوربیتال» رهبری کنسرسیومی را بر عهده دارند که برای توسعه برنامه «آلتایر-نسل بعد» یک میلیارد دالر سرمایهگذاری میکند. این پروژه در مرحله نخست شامل ۵۰ ماهواره خواهد بود که در ابوظبی ساخته میشوند.
آقای محب در مراسم اعلام این پروژه گفته است که زمانی که ساخت آلتایر را آغاز کردند، روی آیندهای حساب کرده بودند که در آن «هوش» به مدار زمین منتقل شود و امارات یکی از کشورهایی باشد که این فناوری را میسازد.
او گفته است که ۵۰ ماهواره با قابلیتهای متفاوت، در قالب یک منظومه واحد فعالیت خواهند کرد و این پروژه میتواند یکی از پیشرفتهترین منظومههای ماهوارهای جهان باشد.
محب همچنین گفته است که هدف تنها مشارکت در این صنعت نیست، بلکه رهبری آن است.
او آلتایر و آلتایر-نسل بعد را بخشی از تلاش برای تبدیل ظرفیت تولید ماهواره در ابوظبی به یک «توانمندی ملی» توصیف کرده است. به گفته او، این پروژه میتواند امارات را از یک خریدار خدمات ماهوارهای به یک فروشنده این خدمات تبدیل کند و همزمان مهارتهای مهندسی، مالکیت فکری و زنجیره تأمین مرتبط با این صنعت را در داخل کشور نگه دارد.
شرکت اوربیتورکس که محب در رأس آن قرار دارد، ماهوارههای مجهز به هوش مصنوعی را در ابوظبی طراحی، تولید و عملیاتی میکند. این شرکت میگوید هدف آن ایجاد زیرساخت فضایی بومی برای مأموریتهای تجاری، غیرنظامی و امنیتی است.
بر اساس برنامه اعلامشده، ماهوارههای آلتایر-نسل بعد به رادار، حسگرهای نوری و تجهیزات دیگر مجهز خواهند بود. بخشی از پردازش دادهها نیز بهجای ارسال تصاویر خام به زمین، در خود ماهواره انجام میشود.
کاربردهای اعلامشده این منظومه شامل نظارت دریایی، شناسایی آتشسوزیهای جنگلی، واکنش به حوادث و نظارت بر بنادر و زیرساختهای حیاتی است.
لافت اوربیتال نیز اعلام کرده است که در بخش فناوری ماهواره، هوش مصنوعی، نرمافزار و عملیات این منظومه با اوربیتورکس همکاری خواهد کرد.
نخستین ماهوارههای ساختهشده در ابوظبی قرار است در هفتههای آینده به فضا پرتاب شوند. شرکت اوربیتورکس نیز اعلام کرده است که مأموریت آلتایر، بخشی از تلاش امارات برای ایجاد یک صنعت فضایی با قابلیت طراحی، ساخت و بهرهبرداری از ماهواره در داخل این کشور است.
محب، که پیش از خروج نیروهای خارجی و سقوط دولت جمهوری در اگست ۲۰۲۱ مشاور امنیت ملی اشرف غنی بود، پس از ترک افغانستان وارد فعالیتهای تجاری در حوزه فناوری فضایی در امارات شده است.
رسانههای افغانستان در سال ۲۰۲۴ نیز از راهاندازی مارلان اسپیس توسط او در امارات خبر داده بودند.
در فبروری ۲۰۲۶ نیز محب در مقام مدیر اجرایی اوربیتورکس توافقی در زمینه ماهواره با صندوق توسعه ابوظبی امضا کرده بود.
پروژه جدید، یکی از مهمترین فعالیتهای تجاری محب پس از پایان دوره حضور او در حکومت افغانستان به شمار میرود و نشان میدهد که فعالیت حرفهای او در سالهای اخیر از حوزه سیاست و امنیت افغانستان به سمت فناوری فضایی و سرمایهگذاری در بخش هوش مصنوعی تغییر کرده است.
تنها یک ماه پیش، آژانس پولیس اروپا (یوروپل) هشدار داده بود که سرقت از موزیمها در سراسر اروپا با جسارت فزایندهای انجام میشود.
و تنها چند روز پیش از سرقت آثار رنوار، آرتور برند، کارآگاه سرشناس بینالمللی آثار هنری، در گفتوگو با بیبیسی پیشبینی کرده بود که احتمال وقوع سرقتهای بزرگ دیگری وجود دارد؛ بهویژه پس از سرقت موفقیتآمیز از موزیم لوور در پاریس در اکتبر سال گذشته.
این سرقت جسورانه از یکی از مشهورترین موزههای جهان، فرانسه را شوکه کرد. جواهرات سرقتشده به ارزش ۸۸ میلیون یورو (۷۵ میلیون پوند) نیز با گذشت نزدیک به یک سال، هنوز پیدا نشدهاند.
برند میگوید: «باز هم شاهد چنین سرقتهایی خواهیم بود. چون اگر بتوانید به لوور دستبرد بزنید، سارقان در سراسر جهان این اتفاق را زیر نظر دارند و با خودشان میگویند: وای! بعد فکر میکنند: مگر در شهر خودمان موزهای نیست که طلا و نقره داشته باشد؟»
تنها چند ساعت پس از سرقت از موزه لوور، سارقان به یک موزه کوچکتر در فرانسه نیز دستبرد زدند و سکههایی را به سرقت بردند. از آن زمان تاکنون، سارقان یک گردنبند الماس در ویانا، اشیای متعلق به عصر برنز در اسپانیا و آثار هنری از دو موزه در ایتالیا را نیز دزدیدهاند؛ و این تنها مواردی است که بیبیسی درباره آنها گزارش کرده است.
سرقت از موزه رنوار در کانی-سور-مر تازهترین مورد است. کارآگاهان همچنان در تلاشاند تابلوهای چندمیلیونپوندی باقیمانده را پیدا کنند. دو تابلوی دیگر زمانی که سارقان آنها را در باغ موزه رها کردند، بهسرعت پیدا و بازگردانده شدند.
یوروپل به بیبیسی گفته است که شمار موارد سرقت از موزهها که در سراسر اروپا به این نهاد گزارش میشود، از حدود دو سال پیش روند افزایشی داشته است.
در گزارش اخیر این نهاد آمده است که هم شیوههای سرقت و هم اهداف سارقان در حال تغییر است؛ بهگونهای که استفاده از روشهای خشونتآمیزتر افزایش یافته و، مانند مورد لوور، تمرکز سارقان بر اشیای باارزش، از جمله فلزات گرانبها و سنگهای قیمتی، بیشتر شده است.
آرتور برند و ابراهیم بولوت، کارشناس امنیت موزهها در یک شرکت مشاوره امنیتی بلژیکی، هر دو معتقدند بسیاری از سرقتهایی که پس از دستبرد به لوور رخ دادهاند، از آن سرقت الگوبرداری شدهاند.
برند میگوید: «اکنون همه موزههای جهان نگراناند. در هر موزهای جلسهای با مسئول امنیت یا پولیس برگزار شده است.»
از تاجهای جواهرنشان تا حلقههای عصر برنز: گنجینههای موزهای به سرقترفته
انجمن پژوهش درباره جرایم علیه هنر (ای.آر.سی.ای) میگوید سرقتهای اخیر نشاندهنده «تمایل تکرارشونده به سرقت اشیای کوچک، قابل حمل و در دسترس و اجرای عملیاتهایی است که در چند دقیقه به پایان میرسند».
دادههایی که این نهاد در اختیار بیبیسی قرار داده است، نشان میدهد شمار سرقتهای ثبتشده از موزهها در فرانسه در سال ۲۰۲۴ بهطور چشمگیری افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ نیز اندکی بیشتر شده است.
با این حال، این آمار در طول زمان نوسان داشته است؛ بهگونهای که شمار سرقتهای ثبتشده در سال ۲۰۱۵ بیشتر از یک دهه بعد بوده است.
این جرایم، آثار تاریخی و فرهنگی بسیاری را که از نظر شمار زیادی از مردم ارزشمند و بیبدیلاند و عموم مردم از دیدن آنها لذت میبرند، تهدید میکنند؛ هرچند به گفته برند، برخی افراد استدلال میکنند که «از ثروتمندان میدزدند، چه اهمیتی دارد؟»
برخی دیگر نیز به پیشینه استعماری بسیاری از گنجینههای موجود در موزههای اروپا اشاره میکنند. مورخان هنر میگویند جواهرات سلطنتی فرانسه که از لوور به سرقت رفتهاند، حاوی زمرد، الماس، یاقوت کبود و مرواریدهایی بودهاند که بومی فرانسه نیستند.
چرا موزیمها هدف قرار میگیرند؟
برند میگوید موزیمها در مقایسه با جواهرفروشیها و بانکهای مجهز به سیستمهای امنیتی پیشرفته، آسیبپذیر و سرقت از آنها آسانتر است؛ بهویژه اینکه بانکها این روزها پول نقد کمتری نگهداری میکنند.
او میافزاید که مدیران موزیمها معمولاً «هیچوقت بودجه کافی برای تأمین امنیت ندارند» یا ترجیح میدهند بودجه خود را صرف برگزاری نمایشگاه بعدی کنند. همچنین، موزیمها اغلب در ساختمانهای قدیمی قرار دارند که حفاظت از آنها دشوار است.
برای نمونه، موزیم «دنی دیدرو مَزُن د لومیر» (خانه روشنگری) که تنها چند ساعت پس از لوور هدف سرقت قرار گرفت، در دو عمارت متعلق به قرن هجدهم در شهر لانگر واقع شده است.
تئو کاویزیل، شهردار این شهر، میگوید: «بنابراین باید میان الزامات امنیتی مدرن و ضرورت حفظ ساختمانهای تاریخی و رعایت مقررات میراث فرهنگی فرانسه تعادل برقرار کنیم.»
کومار سوکا، مدیرعامل شرکت امنیتی اَکر سکیوریتی که با شماری از موزههای اروپا همکاری میکند، میگوید موزهها همچنین فضاهای عمومی و باز هستند و کنترول ورود و خروج در آنها کمتر است؛ بنابراین سارقان میتوانند مانند بازدیدکنندگان عادی وارد شوند.
برند میگوید حتی اگر یک موزیم بهخوبی ایمن شده باشد، سارقان همچنان میتوانند مسلحانه وارد شوند. او اضافه میکند که مستقر کردن پولیس در گالریها نیز عملی نیست.
بسیاری از این سرقتها تنها چند دقیقه طول میکشند و زمانی که پولیس به محل میرسد، سارقان مدتهاست گریختهاند. سرقت از موزه رنوار نیز تنها در پنج دقیقه انجام شد.
در گذشته، سرقتهای بزرگ بیشتر به فریب و نیرنگ متکی بودند، اما گزارش ماه گذشته یوروپل نشان میدهد که این سرقتها اکنون بهطور فزایندهای خشونتآمیز شدهاند. سارقان برای ورود به موزهها از ابزارهایی مانند پتک، تبر و دیلم و در برخی موارد از مواد منفجره استفاده میکنند.
در لوور، سارقان با استفاده از بالابر مکانیکی وارد ساختمان شدند، با ابزار برقی پنجره را بریدند و سپس نگهبانان را تهدید کردند تا محل را ترک کنند. آنها بعد از ورود به داخل، ویترینها را شکسته و جواهرات را برداشتند. در سرقت از موزه رنوار نیز سارقان با استفاده از یک چاقوی برقی حصار را بریدند و سپس سازههایی را که قاب تابلوها را در جای خود نگه میداشتند، اره کردند.
افزایش خشونت در این سرقتها، نگرانیهای تازهای در زمینه امنیت ایجاد کرده است.
لیلی هولاین، مدیر موزه هنرهای کاربردی (ام.ای.کا) در ویانا که ماه گذشته هدف سرقت قرار گرفت، میگوید: «وقوع یک حمله مسلحانه در ساعات بازدید، مانند آنچه ما تجربه کردیم، شرایطی ایجاد میکند که در آن اولویت فوری، حفظ امنیت بازدیدکنندگان و کارکنان است.»
