کیمیا پس از خروج از افغانستان قفس حاکمیت طالبان را پشت سر گذاشت، اما سایه این گروه هنوز بر تصویرهایی که میآفریند دیده میشود. این انیمیشنساز افغان پس از نزدیک به سه سال زندگی زیر حاکمیت طالبان، در سال ۲۰۲۴ افغانستان را ترک کرد و اکنون در آلمان زندگی میکند.
انیمیشن برای کیمیا فقط جانبخشیدن به تصویر نیست. او میخواست از قصهها، خاطرهها و جزئیات زندگی در افغانستان، از افسانهها، گلیم، توت و چهارمغز و صندلی در زمستان، شخصیت و داستان بسازد.
اما، پنج سال گذشته سوژههای دیگری را وارد کار او کرده است: زنان، محرومیت و محدودیت.
آنچه کیمیا میخواست بیافریند و با آنچه واقعیت پیش رویش گذاشت، فاصله زیادی وجود دارد و همین فاصله حالا بخشی از داستان هنری اوست.
پنج سال از بازگشت طالبان میگذرد. این پنج سال فقط زندگی زنان را محدود نکرده، بر دنیای هنر هم سایه انداخته است. اثر این محدودیتها پیش از خلق اثر، در ذهن هنرمند شکل میگیرد و به ناگزیر در آثارش بازتاب مییابد.
کیمیا در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفت که اگر طالبان دوباره به قدرت نمیرسیدند، این پنج سال میتوانست فرصتی برای تجربه، یادگیری و آفرینش آثار بیشتر باشد. اما علاقه او به زندگی روزمره و فرهنگ افغانستان، جای خود را به روایت درد و اندوه زنانی داده است که زیر حاکمیت طالبان زندگی میکنند.
پنج سال در زندگی یک انیمیشنساز فقط گذشت زمان نیست، میتواند مجموعهای از آثار تازه، تجربههای بیشتر و مرحله دیگری از رشد هنری باشد.
کیمیا میگوید وضعیت زنان و محدودیتهای افغانستان به تدریج وارد جهان هنریاش شدند. واقعیت جای بیشتری در ذهنش گرفت و به سوژههایی رسید که پیش از آن محور اصلی کارش نبودند.
گاهی محدودیت فقط این نیست که به هنرمند گفته شود چه بیافریند یا نیافریند. گاهی واقعیت چنان سنگین میشود که خودش سوژه را به هنرمند تحمیل میکند.
کیمیا اکنون دور از افغانستان و در فضایی آزاد کار میکند. با این حال، زنان، محدودیتها و آنچه در افغانستان میگذرد همچنان در آثارش حضور دارند.
کیمیا میگوید خروج از افغانستان، تجربه آن سالها را از ذهن او پاک نکرده است. او کشورش را ترک کرده، اما تصویرها و دغدغههایش در مورد افغانستان هنوز بخشی از جهان هنری او اند.
اگر طالبان دوباره به قدرت نمیرسیدند، حالا چه سوژههایی در آثار کیمیا بازتاب مییافت؟ او خود میگوید اگر طالبان دوباره به قدرت نمیرسیدند، دوست داشت بیشتر سراغ قصه و افسانه، گلیم، توت، چهارمغز و نوستالژیهای زندگی در افغانستان برود. این سوژهها ریشه در علاقه، خاطره و فرهنگ دارند، نه در درد و محدودیت.
شاید رنگها و فضای آثارش هم متفاوت میبود. شاید شخصیتهای دیگری در ذهنش جان میگرفتند و قصههای دیگری فرصت روایت پیدا میکردند.
در بسیاری از کشورهای دیگر، انیمیشنسازان همسنوسال او میتوانند از آرزوها، علاقهها و با تخیلات شخصی خود کرکتر بیافرینند و قصه بگویند. اما، تخیل شماری از هنرمندان افغانستان، حتی پس از مهاجرت، همچنان با درد، محدودیت و اندوه سرزمینی که پشت سر گذاشتهاند دست به گریبان اند.
جغرافیا عوض شده است، اما خاطرات به این آسانی تغییر نمیکند.
برای کیمیا این تفاوت را میتوان در دو قاب دید. در یک قاب، قصه و افسانه، گلیم، توت و چهارمغز قرار دارد. در قاب دیگر زنانی هستند که زندگیشان با ممنوعیت و اندوه زندگی در زیر سلطه طالبان گره خورده است.
هیچکس نمیتواند با قاطعیت بگوید اگر طالبان در اسد ۱۴۰۰ به قدرت بازنمیگشتند، کیمیا امروز چه آثاری ساخته بود یا تا کجای مسیر حرفهای خود پیش رفته بود. اما، میتوان دید که این پنج سال، جهت بخشی از تخیل و تعیین سوژههای او را تغییر داده است.
کیمیا اکنون در آلمان زندگی میکند و میتواند آزادانه به کار هنریاش ادامه دهد. قفس طالب را پشت سرگذاشته اما اثر آن هنوز در بخشی از تخیلش پیداست. او بیرون از قفس است، اما با پر و بال شکسته.
