گوشوارههای منسوب به ایران باستان بر گوش بازیگر امریکایی بحث برانگیز شد
پوشیدن گوشوارههایی منسوب به ایران باستان توسط زندیا، بازیگر هالیوود، با انتقاد شماری از باستانشناسان و پژوهشگران میراث فرهنگی روبهرو شده است.
پوشیدن گوشوارههایی منسوب به ایران باستان توسط زندیا، بازیگر هالیوود، با انتقاد شماری از باستانشناسان و پژوهشگران میراث فرهنگی روبهرو شده است.
منتقدان میگویند استفاده از آثار تاریخی برای تبلیغ یک فیلم هالیوودی، گذشته از جنبههای اخلاقی، میتواند به رونق بازار خرید و فروش آثار باستانی مسروقه دامن بزند.
زندیا که در فیلم ادیسه، ساخته کریستوفر نولان نقش آتنا را بازی میکند، اوایل ماه جاری در مراسم معرفی این فیلم در لندن با گوشوارههایی طلایی و الماسنشان ظاهر شد.
گالری بارون لندن اعلام کرد این گوشوارهها از دو صفحه طلایی منسوب به «گنجینه زیویه» ساخته شدهاند. این آثار از هزاره نخست پیش از میلاد است و به ایران باستان نسبت داده میشوند.
این صفحات را گلن اسپایرو، جواهرساز بریتانیایی، با افزودن قاب طلا و الماس به گوشواره تبدیل کرده است. او پیشتر نیز مجموعهای از جواهرات را با استفاده از آثار تاریخی عرضه کرده بود.
انتقاد از تبدیل آثار تاریخی به زیورآلات
بیشتر انتقادها متوجه استفاده از آثار باستانی بهعنوان زیورآلات مد است.
سوسن بابایی، استاد تاریخ هنر در موسسه کورتولد لندن به گاردین گفت تعجب میکند که هیچکس به پیامدهای چنین انتخابی فکر نکرده است. او معتقد است این صفحات طلایی احتمالاً کاربردی مذهبی یا آیینی داشتهاند و نباید مانند یک قطعه مد با آنها برخورد شود.
به گفته بابایی، این آثار بخشی از میراث فرهنگی و تاریخی بشر هستند، نه زیورآلاتی که روی فرش قرمز به نمایش گذاشته شوند.
هاوارد ویلیامز، باستانشناس دانشگاه چستر، نیز این اقدام را از نظر اخلاقی «بسیار مسئلهدار» توصیف کرد. باستانشناسی که با نام دکتر زد فعالیت میکند نیز مدعی شد این آثار احتمالاً از ایران غارت شدهاند و اکنون به کالایی برای صنعت سرگرمی تبدیل شدهاند.
داکتر محمد فیروز خان، تاریخدان و متخصص باستانشناسی، نیز از پیوند دادن این آثار با فضای اسطورههای یونان باستان انتقاد کرد. او به روزنامه دیلی تلگراف گفت که نسبت دادن اشیایی با منشأ ایرانی به روایتهای یونانی، از نظر تاریخی قابل دفاع نیست.
منشأ آثار همچنان محل اختلاف است
بخش دیگری از بحث به منشأ این آثار برمیگردد. گنجینه زیویه مجموعهای از اشیای طلا، نقره، برنز و سفال است که گفته میشود سال ۱۹۴۷ در نزدیکی قلعه زیویه در استان کردستان ایران پیدا شد.
اما باستانشناسان میگویند اطلاعات دقیقی از محل کشف، شیوه حفاری و چگونگی خروج بسیاری از این آثار از ایران در دست نیست.
پیتر ادوِل، استاد تاریخ و باستانشناسی دانشگاه مککواری استرالیا، به روزنامه نیویارک تایمز گفت که منشأ این اشیا «بسیار مبهم» است و احتمال دارد بخشی از آنها از راه حفاریهای غیرقانونی و غارت وارد بازار جهانی آثار باستانی شده باشند.
بر پایه گزارشها، بخشی از گنجینه زیویه پیش از آغاز کاوشهای علمی غارت شد و بعدها در بازار عتیقه خرید و فروش شد. اکنون قطعات مختلف این گنجینه در موزیمها و مجموعههای خصوصی کشورهای گوناگون نگهداری میشود.
پاسخ گالری
گالری بارون لندن در واکنش به انتقادها اعلام کرد که از گفتوگو درباره منشأ، حفاظت و مالکیت آثار فرهنگی استقبال میکند.
این گالری گفت که هدف از نمایش این گوشوارهها یادآوری تاریخ و تمدن چند هزار ساله ایران بوده است، کشوری که به گفته این گالری، این روزها بیشتر با تحولات سیاسی شناخته میشود تا میراث فرهنگیاش.
در مقابل، آنالیز بائر، باستانشناس و تهیهکننده امریکایی، از انتخاب زندیا دفاع کرد و آن را بخشی از گرایش روزافزون استفاده از جواهرات تاریخی در دنیای مد دانست.
به نقل از نیویارک تایمز، بسیاری از پژوهشگران میگویند موضوع فقط یک جفت گوشواره نیست. به باور آنان، تبدیل آثار باستانی به کالاهای لوکس، میتواند به افزایش تقاضا برای اشیای تاریخی با منشأ نامعلوم و در نتیجه گسترش حفاریهای غیرقانونی و قاچاق میراث فرهنگی بینجامد.
این جنجال بار دیگر بحث قدیمی درباره مالکیت آثار باستانی و بازگرداندن میراث فرهنگی به کشورهای مبدأ را زنده کرده است.
این توافق در عمل به معنای عادیسازی روابط و به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی ریاض خواهد بود.
رئیسجمهور ایالات متحده روز پنجشنبه، اول اسد در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «توافق هستهای غیرنظامی تایید خواهد شد اما کاملا مشروط به پیوستن عربستان سعودی به توافقنامههای بسیار محترم و موفق ابراهیم است.»
دونالد ترامپ تاکید کرد که این توافق شامل هیچگونه غنیسازی مواد نخواهد بود و صرفا به استفادههای غیرنظامی اختصاص دارد.
دفتر نخستوزیر اسرائیل افزود اقدام نظامی مشترک امریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و تضعیف محور «تروریستی» تهران، زمینه را برای گسترش دایره صلح فراهم کرده است.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که برخی کارشناسان هشدار دادند این توافق ممکن است خطر گسترش تسلیحات هستهای را در آینده، در منطقهای که از پیش نیز بیثبات است، افزایش دهد.
موضوع هستهای در ماههای اخیر یکی از محورهای اصلی اختلاف میان امریکا و اسرائیل با ایران بوده است.
آقای ترامپ در سال ۲۰۲۰ میانجیگر «توافقنامههای ابراهیم» بود. این توافق به عادیسازی تاریخی روابط اسرائیل با دو کشور عربی، امارات متحده عربی و بحرین، انجامید.
پس از آن نیز سودان و مراکش روابط خود را با اسرائیل عادیسازی کردند.
امریکا و عربستان سعودی روز چهارشنبه توافقنامه همکاری هستهای موسوم به «توافق ۱۲۳» را امضا کردند. این توافق میتواند راه را برای ایجاد تأسیسات غنیسازی اورانیوم در عربستان در چارچوب برنامه هستهای غیرنظامی این کشور هموار کند.
