افغانهای مقیم هامبورگ در اعتراض به بازداشت زنان در هرات تجمع کردند
شماری از افغانهای مقیم هامبورگ آلمان در یک تجمع اعتراضی خواستار توقف بازداشت زنان در هرات شدند.
معترضان بازداشت زنان و برخورد خشونتآمیز طالبان با باشندگان منطقه جبرئیل هرات را بهشدت محکوم کردند.
این تجمع به ابتکار فرهنگیان و هنرمندان افغان و با حضور زنان و مردان در منطقه «ایستگاه مرکزی» در مرکز شهر هامبورگ برگزار شد.
خبرنگار افغانستان اینترنشنال که برای پوشش این تجمع در محل حضور داشت، گفت که شماری از زنان شرکتکننده در حالی که برای زنان هرات اشک میریختند، خواستار همبستگی بیشتر با آنان شدند.
حمید آریارمن، یکی از برگزارکنندگان این برنامه، به افغانستان اینترنشنال گفت که رفتار توهینآمیز و تحقیرآمیز طالبان در روزهای اخیر در هرات، مردم را در نقاط مختلف جهان نگران کرده است.
او افزود که این برنامه برای اعلام همبستگی با زنان افغانستان، بهویژه زنان هرات، برگزار شده است. به گفته او، زنان هرات در برابر استبداد طالبان ایستادهاند و افغانها در سراسر جهان از آنان حمایت خواهند کرد.
شکیب مصدق، هنرمند سرشناس افغانستان، از دیگر برگزارکنندگان این تجمع، گفت که افغانستان بیش از هر کشور دیگری به شعار «زن، زندگی، آزادی» نیاز دارد. او افزود که بازداشت زنان در خیابانها از سوی طالبان، تعرض به کرامت و حرمت زنان افغان است.
زهرا شیخی، از شرکتکنندگان این برنامه، گفت که موضوع تنها به هرات محدود نمیشود و جهان باید وضعیت زنان در سراسر افغانستان را ببیند؛ زنانی که از حق کار، حضور در اجتماع و تحصیل محروم شدهاند.
به گفته او، دختران زیادی در این تجمع شرکت کردهاند تا «صدای دربند زنان افغانستان» باشند.
خانم شیخی افزود که زنان افغان مصمماند به مردم جهان توضیح دهند که بر نیمی از جامعه افغانستان، زیر حاکمیت طالبان، چه میگذرد.
برگزارکنندگان این تجمع همچنین اعلام کردند که قرار است روز شنبه نیز تظاهرات گستردهتری از سوی افغانهای مقیم هامبورگ برگزار شود.
در میان واکنشهای داخلی، موضعگیری حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان جلب توجه میکند. او با تأکید بر حفظ کرامت و عزت زنان، نسبت به شیوه برخورد مأموران طالبان با زنان بازداشتشده در هرات اعتراض کرد.
این موضعگیری را میتوان ادامه دفاع او از حقوق زنان در دوران حاکمیت طالبان دانست، اما انتقاد اخیر او از یک جهت با مواضع پیشینش تفاوت داشت که بهطور آشکار عملکرد اداره امر به معروف را زیر سوال برد، نهادی که یکی از مهمترین ابزارهای کنترول فرهنگی و مذهبی طالبان به شمار میرود. طالبان اجرای دستورات مذهبی و فرهنگی خود را به امر به معروف سپرده است.
اهمیت این موضعگیری زمانی بیشتر آشکار میشود که با سکوت داکتر عبدالله عبدالله مقایسه شود. هر دو در کابل و زیر نظارت طالبان زندگی میکنند. اما در حالی که کرزی بار دیگر به تحولات کشور واکنش نشان داد، عبدالله تاکنون درباره رویدادهای هرات اظهارنظر نکرده است.
کرزی در سالهای اخیر بهطور پیوسته درباره بازگشایی مکاتب دخترانه و رعایت حقوق اساسی زنان موضع گرفته، اما عبدالله ترجیح داده است در قبال تحولات داخلی موضع نگیرد.
دو جنبه موضع کرزی
موضعگیری کرزی با توجه به محدودیتهایی که طالبان در سالهای اخیر بر او اعمال کرده، قابل توجه است. این گروه بارها سفرهای خارجی و دیدارهای وی با دیپلوماتهای بینالمللی را محدود کرده و نسبت به انتقادهای علنی او حساسیت نشان داده است. با این حال، کرزی این بار، با وجود پیامدهای احتمالی، سکوت خود را شکست و مستقیماً به سرکوب اعتراضات هرات واکنش نشان داد.
به نظر میرسد کرزی با اتکا به جایگاه سیاسی، اعتبار داخلی و روابط گسترده بینالمللی خود، احساس میکند میتواند با احتیاط بیشتری از خطوط قرمز طالبان عبور کند. او همچنان یکی از شناختهشدهترین چهرههای سیاسی افغانستان در سطح بینالمللی است و دیپلوماتهای خارجی معمولاً پس از دیدار با مقامهای طالبان، تلاش میکنند با او و در مرحله بعد با داکتر عبدالله نیز دیدار کنند.
اما خط سرخی که کرزی به آن نزدیک شده، صرفاً انتقاد از یک رویداد مشخص نیست. اداره امر به معروف برای طالبان تنها یک نهاد اجرایی نیست، بلکه بخشی از هویت ایدئولوژیک و سازوکار اعمال اقتدار این گروه به شمار میرود. انتقاد از نحوه عملکرد این نهاد، بهویژه در موضوع حجاب، در واقع به چالش کشیدن یکی از مهمترین پایههای رژیم هبتالله است.
کرزی در سالهای اخیر از جمله سیاستمدارانی بوده که بر اصلاح رفتار طالبان و گفتوگو با این گروه تأکید کرده است. او بارها با سرنگونی قهری طالبان مخالفت کرده و بر ضرورت یافتن راهحل سیاسی و گفتوگوهای بینالافغانی تأکید ورزیده است. از نگاه او، افغانستان زمانی میتواند به ثبات و پیشرفت دست یابد که طالبان و دیگر نیروهای سیاسی و اجتماعی کشور برای ساختن آیندهای مشترک همکاری کنند.
با این حال، بازداشتهای پیدرپی زنان به دلیل نوع حجاب و برخورد خشونتآمیز با معترضان هرات، ممکن است امید سیاستمداران عملگرا و اهل مصالحهای مانند کرزی را نسبت به امکان تغییر در طالبان را کمرنگتر کرده باشد. او در مواضع علنی خود همچنان از تعامل و تشویق طالبان به اصلاح سخن گفته است، اما رویدادهای اخیر بار دیگر این پرسش را مطرح میکند که سیاست مدارا و ترغیب تا چه اندازه توان تأثیرگذاری بر رفتار طالبان دارد.
در نهایت، اختلاف میان کرزی و طالبان را نمیتوان صرفاً اختلافی بر سر حجاب یا آموزش دختران دانست. این اختلاف به دو برداشت متفاوت از مشروعیت سیاسی بازمیگردد. کرزی پیشتر در گفتوگو با هفتهنامه اشپیگل گفته بود که افغانها حکومتی میخواهند که نماینده اراده آنان باشد. این سخن، در جوهر خود، به چالش کشیدن حاکمیت مطلقه هبتالله آخندزاده است؛ رهبری که تاکنون هیچ اشارهای به حق مردم برای انتخاب حاکمان کشور نکرده است.
اعتراض کرزی به بازداشت زنان در هرات، در ظاهر واکنشی به یک رویداد مشخص است، اما در سطحی عمیقتر، بازتاب دو تصور متفاوت از حکومت در افغانستان است: یکی مبتنی بر اقتدار مطلق هبتالله و دیگری مبتنی بر رضایت و مشارکت مردم صاحب حقوق کرامت.
