منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال میگویند که نارضایتی در رهبری طالبان به دلیل استخدامهای قومی هبتالله آخندزاده افزایش یافته است. هبتالله تلاش کرده نزدیکان خود را در سطوح مختلف اداره طالبان جابجا کند؛ اقدامی که مقامهای طالبان آن را «نورزیسازی» حکومت عنوان میکنند.
به گفته این منابع، این نارضایتیها عمدتاً به دلیل «انحصار قدرت در دست یک حلقه محدود» و «انتصابهای مبتنی بر روابط قبیلهای» افزایش یافته است.
بر اساس اطلاعات بهدستآمده، در ماههای اخیر بخش قابل توجهی از پستهای کلیدی در ولایتها و وزارتخانهها به افراد وابسته به قبیله نورزی سپرده شده است.
یک منبع مطلع از میان طالبان که نخواست نامش فاش شود، به افغانستان اینترنشنال گفت: «چگونه میتوان انتظار داشت این ساختار دوام بیاورد، در حالیکه ۱۴ والی و چهار وزیر کابینه تنها از یک قبیله خاص هستند؟»
او اما جزئیات مربوط به این ۱۴ والی و چهار وزیر را مشخص نکرد.
بررسیها نشان میدهد که شماری از مقامهای ارشد طالبان که به قبیله نورزی نسبت داده میشوند، در سطوح مختلف تصمیمگیری اداره طالبان حضور دارند.
ملا هبتالله رهبر طالبان، عبدالاحد فضلی وزیر مخابرات و تکنالوژی معلوماتی، محمد عیسی آخوند وزیر فواید عامه، سید برات شاه آقا ندیم رئیس اداره تنظیم خدمات مخابراتی (اترا)، حمیدالله آخوندزاده، وزیر پیشین ترانسپورت و هوانوردی و معاون اول فعلی وزارت دفاع، ملا شیرین والی ولایت قندهار، یوسف وفا والی ولایت بلخ، رحیمالله محمود معاون والی فراه، عبدالغفار محمدی فرمانده عمومی نیروی هوایی وزارت دفاع از جمله چهرههای قبیله نورزی هستند.
شماری از منابع میگویند افراد نزدیک به رهبر طالبان و وابسته به قبیله نورزی در ساختار اداره این گروه کم نیستند، اما تهیه یک فهرست کامل از آنان ممکن نبوده است.
در ساختار طالبان، انتصابهای رسمی بر پایه عضویت در این گروه انجام میشود، با این حال منابع در اداره طالبان تأکید میکنند که در عمل، بخش مهمی از انتصابات در اختیار حلقه نزدیک به رهبر این گروه قرار دارد. هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان خود از قوم نورزی است.
شکاف میان قندهار و کابل
به گفته منابع، این اقدامات شکاف میان حلقه قندهار به رهبری هبتالله و جناح کابل به رهبری سراجالدین حقانی و محمد یعقوب را عمیقتر کرده است.
منتقدان درونگروهی طالبان باور دارند که سهم سایر قبایل پشتون و اقوام غیرپشتون در ساختار قدرت کاهش یافته و روند موجود حکومت را به سمت یک ساختار قبیلهمحورتر سوق داده است.
کارشناسان هشدار میدهند که تمرکز قدرت در یک قبیله خاص میتواند اختلافات داخلی را تشدید و انسجام درونی طالبان را تضعیف کند.
تعیینات در اداره طالبان عمدتا توسط هبتالله آخندزاده صورت میگیرد. رئیسالوزرا و سایر مقامهای ارشد طالبان در کابل، در تعیینات کلیدی نقشی ندارند.
هبتالله استخدام در نهادهای ملکی و نظامی را به دست گرفته است. او با انحصار قدرت، نقش خانواده ملا عمر، بنیانگذار طالبان و شبکه حقانی را به شدت تضعیف کرده است.
افغانستان اینترنشنال برای دریافت پاسخ رسمی درباره این ادعاها و فهرست انتصابات با مقامهای طالبان تماس گرفته است، اما تا زمان نشر این گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
دفتر مطبوعاتی والی طالبان در بلخ هدف این نشست را افزایش هماهنگی و همکاری میان مقامهای محلی عنوان کرد.
طبق بیانیه طالبان، در این جلسه، احمدشاه دیندوست والی سرپل، عبدالله سرحدی والی جوزجان، محمد شعیب رسالت والی سمنگان و محمد حنیف حمزه والی فاریابT رئیس محکمه نظامی زون شمال، رئیس کمیسیون اصلاحی نظامی زون شمال و شماری از دیگر مقامهای طالبان حضور داشتند.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان در اگست ۲۰۲۱، این گروه ساختار اداری و امنیتی کشور را به زونهای مختلف تقسیم کرده و برای هماهنگی میان ولایتها، نشستهای منظم میان والیها، فرماندهان و مقامهای استخباراتی برگزار میکند.
زون شمال که ولایتهای بلخ، جوزجان، سمنگان، فاریاب و سرپل را در بر میگیرد، از مناطق مهم از نظر امنیتی، قومی و اقتصادی به شمار میرود و طالبان با برگزاری چنین نشستهایی تلاش دارد هماهنگی میان ساختارهای محلی خود را تقویت کند و از تهدیدهای احتمالی جلوگیری نماید.
در ماههای اخیر، این نوع نشستها در شماری از زونهای کشور افزایش یافته و طالبان آن را بخشی از روند «انسجام اداری و امنیتی» میداند.
با این حال، منتقدان میگویند این نشستها بیشتر برای مدیریت اختلافات داخلی، کنترول ساختارهای محلی و تقویت تمرکز تصمیمگیری در مرکز رهبری طالبان در قندهار برگزار میشود. نشست زون شمال تحت رهبری یوسف وفا برگزار میشود که به ملاهبتالله نزدیک است.
زون شمال به دلیل نزدیکی به مرزهای کشورهای آسیای مرکزی و حضور اقوام مختلف، از حساسترین مناطق تحت اداره طالبان محسوب میشود.
نماینده ویژه چین نیز گفته است که با مقام قطری درباره حل مسالمتآمیز این تنشها گفتوگو کرده است.
وزارت خارجه قطر روز جمعه در اعلامیهای گفته است که محمد بن عبدالعزیز بن صالح الخلیفی و نماینده چین آخرین تحولات افغانستان و راههای تقویت تلاشهای مشترک بینالمللی برای تأمین امنیت و ثبات در این کشور را بررسی کردهاند.
چین و قطر نقش فعالی در تسهیل مذاکرات میان طالبان و پاکستان دارند. چین از اول تا هفتم اپریل ۲۰۲۶ میزبان نشست غیررسمی نمایندگان دو طرف در شهر اورومچی بود. این مذاکرات بدون دستیابی به توافق مشخص پایان یافت، هرچند مقامهای چینی آن را چارچوبی مهم برای کاهش تنشها میدانند.
نماینده ویژه چین اوایل هفته جاری نیز به کابل سفر کرد و با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، دیدار کرد. او در این دیدار بر ادامه گفتوگوها در چارچوب روند اورومچی تأکید کرد.
یو شیائویونگ در شبکه اجتماعی اکس نوشته است که دو طرف ارزیابی مثبتی از این روند دارند و آماده همکاری مشترک برای صلح، امنیت و توسعه منطقهای هستند.
همزمان نماینده چین با سهیل شاهین، سفیر طالبان در دوحه دیدار کرد. او نوشت «خوشحالم که روابط میان افغانستان و منطقه در حال گسترش است.»
سفارت طالبان در قطر میگوید در این دیدار پیرامون روابط دوجانبه بین افغانستان و چین، وضعیت کنونی سیاسی، موضوعات تجاری و اقتصادی و کمکهای بشردوستانهٔ چین به افغانستان مورد بحث قرار گرفت.
تشدید حملات گروههای مسلح، عمدتاً تحریک طالبان پاکستان، در مناطق قبایلی این کشور ـ از جمله حمله انتحاری و تیراندازی در بنو (۹ می) و حمله مشابه در باجور ـ باعث افزایش تردیدها در اسلامآباد نسبت به ادامه این مذاکرات شده است. پاکستان بارها طالبان افغانستان را به پناه دادن به این گروهها متهم کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، دیروز در نشست خبری در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره ادامه گفتوگوهای اورومچی، از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرد.
پس از نشست اورومچی، روابط دو طرف همچنان پرتنش باقی مانده است. طالبان پیشتر (۲۹ اپریل) کاردار پاکستان در کابل را احضار کرده بود و اسلامآباد نیز چندین بار کاردار طالبان را فراخوانده است، از جمله در ۱۱ می در پی حمله بنو که به کشته شدن ۱۵ نیروی پولیس انجامید.
