به تازگی پس از سخنان یک رهبر سیاسی افغانستان، مسئله خط دیورند بالا گرفته است و بسیاری به اصل توافقنامه دیورند بین امیر عبدالرحمان خان و مورتیمر دیورند، وزیر خارجه هند بریتانیایی اشاره دارند. برخی در این میان به نسخه نامعتبر پیمان دیورند اتکا میکنند.
حالا نسخه اصلی توافقنامه دیورند برای دقت بیشتر ترجمه و منتشر میشود:
توافقنامه خط دیورند (امضا شده در ۱۲ نوامبر ۱۸۹۳ در کابل)
متن کامل:
توافقنامه میان اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان، دارنده نشان جیسی،اسآی، امیر افغانستان و متعلقات آن، از یک سو، و مورتیمر دیورند، دارنده نشانهای کیسیآیای. سیاسآی، وزیر امور خارجه حکومت هند، از سوی دیگر.
از آنجا که برخی مسائل در مورد مرز افغانستان در سمت هند مطرح شده است، و از آنجا که هم اعلیحضرت امیر و هم حکومت هند مایلاند این مسائل را از طریق تفاهم دوستانه حلوفصل کرده و حدود حوزههای نفوذ خود را تعیین نمایند، بهگونهای که در آینده هیچ اختلاف نظری میان دولتهای متحد در این زمینه باقی نماند، بدینوسیله توافق میشود:
(۱) مرز شرقی و جنوبی قلمرو اعلیحضرت، از واخان تا مرز ایران، مطابق خطی خواهد بود که در نقشه ضمیمه این توافقنامه نشان داده شده است.
(۲) حکومت هند در هیچ زمانی در سرزمینهای آنسوی این خط در سمت افغانستان مداخله نخواهد کرد، و اعلیحضرت امیر نیز در هیچ زمانی در سرزمینهای آنسوی این خط در سمت هند مداخله نخواهد کرد.
(۳) دولت بریتانیا بدینوسیله موافقت میکند که اسمار و دره بالادست آن تا چانک در اختیار اعلیحضرت امیر باقی بماند. در مقابل، اعلیحضرت موافقت میکند که در هیچ زمانی در سوات، باجور یا چترال، از جمله دره ارنوی یا باشگل، مداخله نکند. همچنین دولت بریتانیا موافقت میکند که منطقه برمل را، مطابق نقشه تفصیلی ارائهشده، به اعلیحضرت واگذار کند؛ در حالی که اعلیحضرت از ادعای خود نسبت به باقی مناطق وزیرستان و داور صرفنظر میکند. اعلیحضرت همچنین از ادعای خود نسبت به چاغه صرفنظر مینماید.
(۴) خط مرزی در آینده، هرجا که ممکن و مطلوب باشد، بهصورت دقیق توسط کمیسیونهای مشترک بریتانیایی و افغان تعیین و علامتگذاری خواهد شد؛ بهگونهای که این خط تا حد امکان دقیقاً با خط نشاندادهشده در نقشه ضمیمه منطبق باشد و در عین حال حقوق محلی روستاهای مجاور مرز نیز در نظر گرفته شود.
(۵) در مورد مسئله چمن، امیر اعتراض خود را نسبت به پادگان جدید بریتانیا پس میگیرد و حقوقی را که در آب سیرکای تیلرای خریداری کرده بود به دولت بریتانیا واگذار میکند. در این بخش از مرز، خط به این صورت ترسیم خواهد شد:
از خطالرأس رشتهکوه خواجهعمران در نزدیکی پها کوتل (که در قلمرو بریتانیا باقی میماند)، خط بهگونهای امتداد مییابد که مرغۀ چمن و چشمه شاروبو در افغانستان باقی بماند و از میانه قلعه جدید چمن و پاسگاه افغان موسوم به لشکر دند عبور کند. سپس خط از میانه ایستگاه راهآهن و تپهای به نام میانبلدک گذشته و با چرخش به سمت جنوب، دوباره به رشتهکوه خواجهعمران میپیوندد، بهطوری که پاسگاه گواشه در قلمرو بریتانیا باقی مانده و جاده شوروک در غرب و جنوب گواشه در افغانستان قرار گیرد. دولت بریتانیا در فاصله نیم مایلی از این جاده هیچگونه مداخلهای نخواهد داشت.
(۶) مواد فوق از سوی حکومت هند و اعلیحضرت امیر افغانستان بهعنوان حلوفصل کامل و رضایتبخش تمامی اختلافات اصلی مربوط به مرز تلقی میشود، و هر دو طرف متعهد میشوند که اختلافات جزئی - از جمله مواردی که بعداً توسط مأموران تعیین مرز بررسی خواهد شد - را با روحیهای دوستانه حل کنند تا در آینده تا حد امکان از هرگونه ابهام و سوءتفاهم میان دو دولت جلوگیری شود.
(۷) با توجه به اطمینان کامل از حسن نیت اعلیحضرت نسبت به دولت بریتانیا و با تمایل به دیدن افغانستانی مستقل و نیرومند، حکومت هند هیچگونه اعتراضی به خرید و واردات مهمات جنگی توسط اعلیحضرت نخواهد داشت و خود نیز در این زمینه به او کمک خواهد کرد. افزون بر این، برای نشان دادن قدردانی از روحیه دوستانهای که اعلیحضرت در این مذاکرات از خود نشان داده است، حکومت هند تعهد میکند که کمک مالی سالانه به اعلیحضرت را به میزان شش لک روپیه افزایش دهد و آن را به دوازده لک روپیه برساند.
امضا:
هـ. م. دیورند
عبدالرحمن خان
کابل، ۱۲ نوامبر ۱۸۹۳
آقای میاخیل افزود که در جریان مذاکرات دوحه، دولت افغانستان عملاً به حاشیه رانده شد و از گفتوگوهای مستقیم درباره آینده خودش کنار گذاشته شد.
او تاکید کرد که تفاوتهای آشکاری میان آنچه در دوحه توافق و مطرح شد و آنچه بهطور علنی در کابل ارائه شد، وجود داشت.
به گفته او، بر دولت افغانستان فشار وارد شد تا زندانیان طالبان را آزاد کند و بدون دستیابی به یک توافق سیاسی جامع و فراگیر، امتیازاتی به این گروه بدهد؛ میاخیل این را تناقض خواند.
او همچنین نادیده گرفته شدن دولت افغانستان بهعنوان یک «رژیم» و چشمپوشی از فداکاریهای نیروهای امنیتی کشور را نشانه نقش موثر امریکا در تحولات آن زمان دانست و گفت بیثباتی کنونی جهان تا حدی نتیجه همان تصمیمهاست.
این واکنش پس از آن مطرح شد که مایک پمپئو، وزیر امور خارجه پیشین امریکا، در ۲۴ حمل (۱۳ اپریل) در نشستی در دانشگاه دارتموث، اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان را «یکی از فاسدترین رهبرانی» خواند که با او روبهرو شده است. آقای پمپئو گفت امریکا در طول پانزده سال از دولت افغانستان حمایت کرد اما این دولت نتوانست نیازهای اساسی مردم افغانستان را برآورده کند و طالبان همچنان در حال پیشروی بود.
وزیر خارجه سابق امریکا همچنین از گفتوگوهای دونالد ترامپ با طالبان در دور نخست ریاستجمهوریاش دفاع کرد و از افشای هرگونه ضمیمه محرمانه توافق دوحه خودداری کرد و دلیل آن را ملاحظات امنیت ملی دانست.
به گفته این کمیته، این کمکها با هماهنگی جمعیت هلال احمر افغانی و برنامه جهانی غذا انجام میشود و انتظار میرود حدود ۱۳۶ هزار نفر شامل نزدیک به ۱۷ هزار خانواده در ولسوالیهای کامدیش و برگمتال ولایت نورستان، از آن بهرهمند شوند.
این نهاد بشردوستانه تاکید کرده است که از زمان آغاز درگیریها در این ولسوالیها با طرفها گفتوگو داشته تا زمینه دسترسی امن و بدون مانع کمکهای بشردوستانه به مردم را فراهم کند.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ افزوده است که پس از ارسال کمکهای اولیه، مواد غذایی و تجهیزات ضروری، روند انتقال بیماران برای درمان نیز از سر گرفته شده و دسترسی به خدمات صحی بهتدریج در مناطق آسیبدیده در حال بهبود است.
این نهاد همچنین از تمامی طرفهای درگیر خواسته است تا زمینه دسترسی امن، بدون مانع و دوامدار نهادهای بشردوستانه را به جوامع آسیبپذیر فراهم کنند و اجازه دهند کمکهای ضروری به نیازمندان برسد.
مسیر قریه بریکوت ولسوالی ناری ولایت کنر به ولسوالیهای کامدیش و برگمتال نورستان، به دلیل تیراندازی نیروهای پاکستانی بسته شده بود.
بزرگان قومی ولایت نورستان و چترال پاکستان پیشتر خبر دادند که برای بازگشایی مسیرهای مواصلاتی ولسوالیهای کامدیش و برگمتال به توافق رسیدهاند.
